Euskal Mitologia‎ > ‎Elezaharrak‎ > ‎

Basajauna unaien laguna

    Behin batean, Ezterenzubitik gertu, Espainia eta Frantziaren arteko mugan, lau unai gazte elkartu ziren arratsaldean behe-suaren inguruan, gero lo egingo zuten tapaki lodipean. Horrelakoetan, Basajauna ere etorri ohi zen haiekin batera berotzera. Ondoren, jan egiten zuen beretzat utzitako otamena. Unaiek aspaldi zaharreko ohitura zuten ogia, esnea eta zenbait fruitu heldu uztea. Esaten zenez, hura zen Anxoren partea. 

    Gau batean, unairik gazteena konturatu zen besteek ez zutela ohitura bete. 

    -Non utzi duzue Anxoren partea? 
    -Emaiozu zuretik nahi baduzu –erantzun zioten besteek. 

    Gazteak betiko oholaren gainean utzi zuen bere partea. Denak oheratu zirenean, beti bezala iritsi zen jaun basatia. 
Berotu ondoren, mutikoak utzia jan zuen. Joan aurretik, janaria utzi zionaren arropa salbu, beste guztienak eraman zituen.
    
    Gau horretan, hain zuzen ere, elur handia erori zen. Unaiek jaikitzean oso haserre jarri ziren bere arroparik aurkitu ez 
zutenean. Basajaunaz gogoratu eta eskatu zioten gazteenari: 

    -Zoaz gure arropen bila. 
    -Ez. 
    -Erregu egiten dizugu. 

    Horrek beste zerbait ere esan nahi baitzuen, hobe zen onartzea. 

    -Zer sari emango didazue? 

    Bazen larrean inork nahi ez zuen behi argal eta zahar bat. 

    -Behi zahar argala. 
    -Bai –erantzun zuen gazteak-, banoa zuen arropen bila. 

    Basajauna bizi zen leizera joan zen mutil gaztea. Deiadar egin zuen: 

    -Anxo, emazkidazu nire lagunen arropak! 
    -Ez, ez dituzu hartuko. 
    -Emazkidazu, mesedez, bila bidali naute eta eramaten ez baditut jo egingo naute. 
    -Zer eskaini dizute lanaren truke? 
    -Inork nahi ez duen behi zaharra. 

    Basajauna algaraka hasi zen; ibar guztian zehar zabaldu zen bere barrearen oihartzuna. Leizeko sarreran agertu eta gauean ekarritako arropa guztiak jaurtiko zituen. 

    -Har itzazu ba- esan zuen jaun basatiak-. Eta har ezazu hurritz makila hau ere. Berarekin baliatuko zara behia markatzeko. Emazkiozu ehun kolpe txiki eta bat handiagoa.

    Etorri zen gaztea arropekin eta lasterka joan zen belardi barrenera bere behia aurkitzera. Ehun kolpetxo eta handiago bat eman zizkion. 

    Aldi laburrera, behiak ehun eta bat txahal eder zituen. Unai gaztea aurrerantzean, Basajaunari esker, besteak baino 
aberatsagoa izan zen, aldi honetan gizakien zereginez arduratzen baitzen. 

Euskal Herriko kondairak. Michel Cosem 
Ibaizabal argitaletxea
Comments